Tytuł: Krótka historia pszczelarstwa polskiego

Autor: Romuald Wróblewski

Wydawnictwo: Sądecki Bartnik

Rok wydania:  2009

Oprawa: miękka

Liczba stron: 122

Format (wymiary): 161 x 231 mm

Numer ISBN: 978-83-924214-5-0

Pszczelarstwo stanowi jedno z najstarszych zajęć, jakimi trudnił się człowiek od zarania swoich dziejów.
Na ziemiach polskich owoce pracy pszczół były wykorzystywane już od kilku tysięcy lat, kiedy to człowiek rozpoczął długą drogę pszczelarzenia od przypadkowego podbierania miodu z gniazd pszczół żyjących dziko, a zakończył w nowoczesnej pasiece.
Prapolski bartnik podbierał miód z barci naturalnej, powstałej w wyniku osiedlenia się w dziupli roju, jednakże z czasem sam zaczął takie dziuple poszerzać i zasiedlać złapanymi rodzinami pszczelimi.
Na ziemiach polskich w ten sposób powstały bardzo liczne bory bartne, bo tak właśnie nazywano dawniej skupiska drzew bartnych, liczące nawet do kilkunastu tysięcy barci.
Okres bartnictwa trwał na ziemiach polskich do końca XVIII w.
W niektórych puszczach przechowały się barcie do połowy następnego stulecia.
Po nim zostały liczne przekazy źródłowe pisane i ikonograficzne oraz bardzo nieliczne barcie, dające wyobrażenie czym było bartnictwo dla dawnych mieszkańców Polski.
Okres bujnego rozwoju tej gałęzi gospodarki przypada na XII — XV w.

Zanikanie bartnictwa następowało stopniowo już od XVI w., kiedy to krajobraz leśny zaczął zmieniać swój charakter, ustępując rolnictwu.
Coraz częściej zaczęto wycinać barcie i ustawiać je w pobliżu siedzib ludzkich. W krajobraz wiejski (już nie leśny) wkroczył nowy element — pasieka.
Niedawni bartnicy, a teraz już pasiecznicy, zaczęli wytwarzać nowe typy siedlisk dla rodzin pszczelich. Były to ule kłodowe, bednarskie, a z czasem także i kószki słomiane.
Od połowy XVI w. zaczyna dominować pasiecznictwo. Warto prześledzić drogi rozwoju naszej wiedzy o przeszłości pszczelnictwa polskiego, a przynajmniej pobieżnie poznać tę przeszłość. Jest to rzecz konieczna, poprzedzająca dociekania, jakie staną się udziałem kolejnego pokolenia miłośników pszczół, przeszłości pszczelarskiej i sielskiego krajobrazu z pasiekami, pszczołami i pszczelarzami jako głównymi bohaterami.

Historia pszczelarstwa polskiego, poczynając od czasów Piasta czy nawet Popiela, przewijała się na kartach licznych źródeł. Pisano o nim w kronikach polskich i obcych, pisano o tym w traktatach przyrodniczych i rolniczych. O daninach miodowych wspominają liczne dokumenty książęce i królewskie, idące w tysiące, co dowodzi wagi tej gałęzi gospodarki. Inne dokumenty, jak statuty, księgi i ordynacje bartne, dają obraz stosunków prawno-organizacyjnych rządzących światem bartników polskich. Czasy niezbyt dawno minione ukazują liczne pamiętniki, wspominki i listy największych pszczelarzy polskich, jak chociażby Jana Dzierżona, Kazimierza Lewickiego, Teofila Ciesielskiego, Leonarda Webera, Antoniego Demianowicza czy Ryszarda Kosteckiego.

Przeszłość pasiecznictwa, zwłaszcza liczne aspekty związane z historią kultury, kreślili liczni badacze. Podjęta przez autora próba nakreślenia kolejnego szkicu o historii pasiecznictwa jest próbą uporządkowania dotychczasowego stanu wiedzy przeznaczoną dla początkujących miłośników pszczół, miodu i przeszłości pszczelarskiej.